Birinci Kısım-
Amaç, Kapsam,
Tanımlar
Madde 1 - Amaç
Madde 2 - Kapsam
Madde 3 -
Tanımlar
İkinci Kısım -
Tüketicinin
Korunması ve
Aydınlatılması
Madde 4 - Ayıplı
Mal ve Hizmetler
Madde 5 -
Satıştan Kaçınma
Madde 6 -
Taksitli
Satışlar
Madde 7 -
Kampanyalı
Satışlar
Madde 8 -
Kapıdan Satışlar
Madde 9 -
Kapıdan
Satışlarda
Satıcının
Yükümlülüğü
Madde 10 -
Tüketici Kredisi
Madde 11 -
Süreli Yayınlar
Madde 12 -
Etiket
Madde 13 -
Garanti Belgesi
Madde 14 -
Tanıtma ve
Kullanma
Kılavuzu
Madde 15 -
Servis
Hizmetleri
Madde 16 -
Ticari Reklam ve
İlanlar
Madde 17 -
Reklam Kurulu
Madde 18 -
Zararlı ve
Tehlikeli Mal ve
Hizmetler
Madde 19 -
Kalite Denetimi
Madde 20 -
Tüketicinin
Eğitilmesi
Üçüncü Kısım -
Tüketici
Kuruluşları
Madde 21 -
Tüketici Konseyi
Madde 22 -
Tüketici
Sorunları Hakem
Heyeti
Dördüncü Kısım-
Yargılamaya ve
Cezaya İlişkin
Hükümler
Madde 23 -
Tüketici
Mahkemeleri
Madde 24 -
Üretimin,
Satışın
Durdurulması ve
Malın
Toplatılması
Madde 25 - Ceza
Hükümleri
Madde 26 -
Cezalarda Yetki,
İtiraz ve
Zamanaşımı
Beşinci
Kısım- Çeşitli
Hükümler
Madde 27 -
Denetim
Madde 28 -
Laboratuar
Madde 29 -
Ödenek
Madde 30 - Diğer
Hükümler
Madde 31 -
Yönetmelikler ve
Düzenlemeler
Madde 32 -
Kaldırılan
Hükümler
Madde 33 -
Yürürlük
Madde 34 -
Yürütme
BİRİNCİ KISIM -
Amaç, Kapsam,
Tanımlar Madde
1 - Amaç
Bu Kanunun
amacı,
ekonominin
gereklerine ve
kamu yararına
uygun olarak
tüketicinin
sağlık ve
güvenliği ile
ekonomik
çıkarlarını
koruyucu,
aydınlatıcı,
eğitici,
zararlarını
tazmin edici,
çevresel
tehlikelerden
korunmasını
sağlayıcı
önlemleri almak
ve tüketicilerin
kendilerini
koruyucu
girişimlerini
özendirmek ve bu
konudaki
politikaların
oluşturulmasında
gönüllü
örgütlenmeleri
teşvik etmeye
ilişkin
hususları
düzenlemektir.
Madde 2 - Kapsam
Bu Kanun, 1 inci
maddede
belirtilen
amaçlarla mal ve
hizmet
piyasalarında
tüketicinin
taraflardan
birini
oluşturduğu her
türlü hukuki
işlemi kapsar.
Madde 3 -
Tanımlar
Bu Kanunun
uygulanmasında;
a) Bakanlık:
Sanayi ve
Ticaret
Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi
ve Ticaret
Bakanını,
c) Mal: Ticaret
konusu taşınır
eşyayı,
d) Hizmet: Bir
ücret ya da
menfaat
karşılığında
yapılan bedeni
ve/veya fikri
faaliyetleri,
e) Standart:
Türk
standardını,
f) Tüketici: Bir
mal veya hizmeti
özel amaçlarla
satın alarak
nihai olarak
kullanan veya
tüketen gerçek
veya tüzel
kişiyi,
g) Satıcı: Kamu
kurum ve
kuruluşları da
dahil olmak
üzere tüketiciye
mal ve hizmet
sunan gerçek
veya tüzel
kişileri,
h)
İmalatçı-Üretici:
Kamu kurum ve
kuruluşları da
dahil olmak
üzere tüketiciye
sunulmuş olan
mal veya
hizmetleri ya da
bu mal veya
hizmetlerin
hammaddelerini
yahut ara
mallarını
üretenleri,
i) Tüketici
Örgütleri:
Tüketicinin
korunması
amacıyla kurulan
dernek, vakıf ve
tüketim
kooperatiflerini,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM -
Tüketicinin
Korunması ve
Aydınlatılması
Madde 4 - Ayıplı
Mal ve Hizmetler
Ambalajında,
etiketinde,
tanıtma ve
kullanma
kılavuzunda yer
alan veya satıcı
tarafından
vaadedilen veya
standardında
tespit edilen
nitelik ve/veya
niceliğine
aykırı olan ya
da tahsis veya
kullanım amacı
bakımından
değerini veya
tüketicinin
ondan beklediği
faydaları
azaltan veya
ortadan kaldıran
maddi, hukuki
veya ekonomik
eksiklikler
içeren mal veya
hizmetler,
ayıplı mal veya
ayıplı hizmet
olarak kabul
edilir.
Satın alınan
malın ayıplı
olduğunun
anlaşılması
halinde;
tüketici, malı
teslim aldığı
tarihten
itibaren 15 gün
içerisinde bu
malları satıcı
firmaya geri
vererek
değiştirilmesini
veya ödediği
bedelin iadesini
veya ayıbın
neden olduğu
değer kaybının
bedelden
indirimini ya da
ücretsiz olarak
tamirini talep
edebilir.
Tüketici bu
taleplerden
herhangi
birisini
tercihte
serbesttir.
Satıcı
tüketicinin
tercih ettiği bu
talebi yerine
getirmekle
yükümlüdür.
Ayıplı maldan
ve/veya ayıplı
malın neden
olduğu her türlü
zarardan dolayı
tüketiciye karşı
satıcı, bayi,
acente,
imalatçı-üretici
ve ithalatçı,
müştereken ve
müteselsilin
sorumludurlar.
Satılan malın
ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu
sorumluluğu
ortadan
kaldırmaz.
Satılan malın
ayıbı gizli
nitelikte ise
veya ayıp
tüketiciden hile
ile gizlenmişse,
satıcı 15 gün
içerisinde
kendisine
başvurulmadığını
öne sürerek
sorumluluktan
kurtulamaz.
Satıcı daha uzun
bir süre için
garanti vermemiş
ise, ayıplı
maldan ve ayıplı
malın neden
olduğu her türlü
zararlardan
dolayı açılacak
davalar, ayıp
daha sonra
ortaya çıkmış
olsa bile malın
tüketiciye
teslimi
tarihinden
itibaren 2
yıllık zaman
aşımına tabidir.
Ancak satıcı,
satılan malın
ayıbını
tüketiciden hile
ile gizlemiş
ise, 2 yıllık
zaman aşımı
süresinden
yararlanamaz.
Ayıplı hizmetler
hakkında da
yukarıdaki
hükümler
uygulanır.
Ayıplı hizmetin
yeniden
görülmesi
imkânsızlaşmışsa
veya amaca
aykırı sonuçlar
doğuracak
nitelikte ise,
bedel iadesinde
tüketicinin
ayıplı hizmetten
sağladığı fayda
kadar indirim
yapılır. Ayıplı
olduğu bilinerek
satın alınan mal
ve hizmetler
hakkında
yukarıdaki
hükümler
uygulanmaz.
Satışa sunulacak
kullanılmış,
tamir edilmiş
veya ayıplı mal
üzerine veya
ambalajına,
imalatçı veya
satıcı
tarafından
alıcının
kolaylıkla
okuyabileceği
şekilde
"Özürlüdür"
ibaresini içeren
bir etiket
konulması
zorunludur. Bu
durum,
tüketiciye
verilen fatura,
fiş veya satış
belgesi üzerinde
de gösterilir.
Yalnızca ayıplı
mal satan veya
işyerinin bir
kat ya da reyon
gibi bir
bölümünü sürekli
olarak ayıplı
mal satışına
tahsis etmiş
olan satıcılara
yukarıdaki fıkra
hükmü
uygulanmaz.
Madde 5 -
Satıştan Kaçınma
Üzerinde
"numunedir" veya
"satılık
değildir"
ibaresi
bulunmayan bir
malın; ticari
bir kuruluşun
vitrininde,
rafında veya
açıkça
görülebilir
herhangi bir
yerinde teşhir
edilmesi, onun
stokta bulunduğu
anlamına gelir.
Satıcı teşhir
ettiği malların
satışından
kaçınamaz.
Satılmadığı
halde satılmış
gibi gösteremez.
Hizmetlerin
satışından da
haklı bir sebep
olmaksızın
kaçınılamaz.
Satıcı, bir mal
veya hizmetin
satışını, o mal
veya hizmetin
kendisi
tarafından
belirlenen
miktar, sayı,
ebat veya süresi
kadar satın
alınması ya da
başka bir malın
veya hizmetin
satın alınması
koşuluna bağlı
kılamaz. Malın
ya da hizmetin
belli miktar,
sayı, ebat ya da
süre koşuluyla
satılması,
teamül, ticari
örf veya adetten
ise, üçüncü
fıkra hükmü
uygulanmaz.
Madde 6 -
Taksitli
Satışlar
Taksitli
satışlarda;
tüketici,
borçlandığı
toplam miktarı
önceden ödeme
hakkına
sahiptir.
Tüketici aynı
zamanda, bir
taksit
miktarından az
olmamak şartıyla
bir veya birden
fazla taksit
ödemesinde
bulunabilir. Her
iki durumda da
satıcı, ödenen
miktara göre
gerekli faiz
indirimini
yapmakla
yükümlüdür.
Satıcı,
taksitlerden
birinin veya
birkaçının
ödenmemesi
halinde kalan
borcun tümünün
ifasını talep
etme hakkını
saklı tutmuşsa,
bu hak; ancak
satıcının bütün
edimlerini ifa
etmiş olması
durumunda ve
tüketicinin ifa
edilmemiş bir
ediminin
üzerinden en az
dört hafta
geçmiş olması ve
satıcının en az
bir haftalık bir
süre vererek
muacceliyet
uyarısında
bulunması
koşullarıyla
kullanılabilir.
Taraflarca
belirlenen ve
tüketiciye
yazılı olarak
bildirilen mal
veya hizmetin
toplam satış
fiyatı hiçbir
şekilde
arttırılamaz.
Taksitli
satışlarda
satıcı,
aşağıdaki
bilgileri yazılı
olarak bildirmek
ve taraflar
arasında
akdedilen
sözleşmenin bir
nüshasını
tüketiciye
vermek
zorundadır.
a) Mal ve
hizmetlerin
peşin satış
fiyatı,
b) Vadeye göre
faiz ile
birlikte
ödenecek toplam
satış fiyatı,
c) Faiz miktarı,
faizin
hesaplandığı
yıllık oran ve
gecikme faiz
oranı,
d) Ön ödeme
tutarı,
e) Ödeme planı.
Madde 7 -
Kampanyalı
Satışlar
Gazete, radyo,
televizyon ilanı
vesaire yollarla
halka
duyurularak
düzenlenen
kampanyalara
iştirakçi kabul
etmek suretiyle
ve malın veya
hizmetin
bilahare teslim
edilmesi veya
yerine
getirilmesi
vaadiyle yapılan
satışlarda, ilan
ve taahhüt
edilen mal ve
hizmetlerin
teslimatının
zamanında
yapılmaması,
fiyat, nitelik
ve miktarında
anlaşmalara
aykırı
davranılması
durumunda,
satıcı, bayi,
acente,
temsilci,
imalatçı-üretici
ve ithalatçı
müştereken ve
müteselsilen
sorumludur.
Kampanyalı satış
olarak
nitelendirilemeyen
ancak, malın
veya hizmetin
bilahare teslim
veya yerine
getirilmesi
koşuluyla
yapılan her
türlü satışlar
da birinci fıkra
hükmüne tabidir.
Kampanyalı
satışlarda
satıcı, 6.
maddenin üçüncü
fıkrasında
belirtilen
bilgilere ek
olarak,
"kampanya bitiş
tarihi" ve
"malın veya
hizmetin teslim
veya yerine
getirilme tarih
ve şekli"ne
ilişkin
bilgileri de
yazılı olarak
vermekle
yükümlüdür.
Taksitle yapılan
kampanyalı
satışlarda, 6.
maddenin birinci
ve ikinci fıkra
hükümleri de
uygulanır.
Madde 8 -
Kapıdan Satışlar
Kapıdan
satışlar;
işyeri, fuar,
panayır gibi
satış mekânları
dışında, önceden
mutabakat
olmaksızın
yapılan değeri
1.000.000 Türk
Lirasını aşan,
tecrübe ve
muayene koşullu
satışlardır. Bu
tür satışlarda;
tüketici, yedi
günlük tecrübe
ve muayene
süresi sonuna
kadar malı,
kabul veya
hiçbir gerekçe
göstermeden,
reddetmekte
serbesttir.
Satıcı almış
olduğu bedeli,
kıymetli evrakı
ve tüketiciyi bu
hukuki işlemden
dolayı borç
altına sokan her
türlü belgeyi,
cayma
bildiriminin
kendisine iadeli
taahhütlü mektup
ya da noter
aracılığı ile
ulaşması veya
bizzat teslim
edilmesi
tarihinden
itibaren 10 gün
içerisinde
tüketiciye iade
etmekle ve 20
gün içerisinde
de malı geri
almakla
yükümlüdür.
Tüketici, malı
kendisine teslim
anındaki durumu
ile geri
vermekle ve
kullanım söz
konusu ise,
kullanma
dolayısıyla
malın ticari
değerindeki
kaybı tazminle
yükümlüdür.
Malın
tüketicinin
zilyedinde
bulunması, başlı
başına bir değer
azalmasını ifade
etmez. Mal veya
hizmetin iadesi
imkânsızlaşmış
veya iade amaca
aykırı hale
gelmişse
tüketici, bu mal
veya hizmetten
sağladığı fayda
kadar bir bedeli
satıcıya
ödemekle
yükümlüdür.
Satıcının mal
veya hizmeti
işyeri dışında
satışa sunması,
teamül, ticari
örf veya adetten
ise, bu madde
uygulanmaz.
Taksitle yapılan
kapıdan
satışlarda,
ayrıca 6. madde
hükümleri de
uygulanır.
Birinci fıkrada
belirtilen
1.000.000
liralık değer,
her yılın Ekim
ayı sonunda
Devlet
İstatistik
Enstitüsü'nün
Toptan Eşya
Fiyatları
Endeksinde
meydana gelen
ortalama fiyat
artışı oranında
artar. Bu durum,
Bakanlıkça her
yıl Aralık ayı
içinde Resmi
Gazetede ilan
edilir.
Madde 9 -
Kapıdan
Satışlarda
Satıcının
Yükümlülüğü
Kapıdan
satışlarda
satıcı,
hazırladığı
sözleşme, fatura
veya tesellüm
makbuzu ile
birlikte en az
12 punto siyah
koyu harflerle
yazılmış
"Tüketicinin
hiçbir hukuki ve
cezai sorumluluk
üstlenmeksizin
ve hiçbir
gerekçe
göstermeksizin
yedi gün
içerisinde malı
reddederek
alım-satım
işleminden cayma
hakkının var
olduğunu ve
cayma ihbarının
satıcıya
bildirimi
tarihinden
itibaren on gün
içinde de
tüketicinin
vermiş olduğu
bedelin,
kıymetli evrakın
ve tüketiciyi bu
hukuki işlemden
dolayı borç
altına sokan her
türlü belgenin
satıcı
tarafından iade
edileceğini
bildiren bir
belgeyi; sahip
olduğu hakların
kendisine
anlatıldığını,
cayma hakkını
açıklayan
belgenin
kendisine teslim
edilip satıcının
açık adresinin
bildirilmiş
olduğunu beyan
eden ve tüketici
tarafından da
imzalanmış olan
bir tutanak
karşılığında
tüketiciye
vermekle
yükümlüdür.
Satıcı
tüketiciden
almış olduğu
imzalı belgeyi
bir uyuşmazlık
halinde
mahkemeye ibraz
etmekle
yükümlüdür.
Satıcının bu
belgeyi ibraz
edememesi
halinde,
satıcının bu
belgede
belirtilmiş olan
borçlarını
yerine
getirmemiş
olduğu kabul
edilir.
Madde 10 -
Tüketici Kredisi
Tüketicilerin
banka veya
benzeri finans
kurumlarına bir
mal veya hizmeti
satın almak
amacıyla
tüketici kredisi
almak için
başvurmaları
durumunda banka
veya finansman
kuruluşları ile
tüketiciler
arasında yazılı
bir sözleşmenin
yapılması ve bu
sözleşmenin bir
nüshasının da
tüketiciye
verilmesi
zorunludur.
Taraflar
arasında
akdedilen
sözleşmede
öngörülen kredi
şartları,
sözleşme süresi
içerisinde
tüketici
aleyhinde
değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin
hesaplandığı
yıllık oran,
b) Ödeme
tarihleri,
anapara, faiz,
fon ve diğer
masrafların ayrı
ayrı
belirtildiği
ödeme planı,
c) Tüketici
kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer
unsurlarla
birlikte toplam
borç tutarı,
e) İstenecek
teminatlar,
f) Gecikme faizi
oranı,
g) Borçlunun
temerrüde
düşmesinin
hukuki
sonuçları,
h) Kredinin
vadesinden önce
kapatılmasına
ilişkin şartlar,
aranır.
Tüketici, banka
veya finans
kurumlarına
borçlandığı
toplam miktarı
önceden
ödeyebileceği
gibi aynı
zamanda vadesi
gelmemiş bir ya
da birden çok
taksit
ödemesinde de
bulunabilir. Her
iki durumda da
banka veya
finans
kurumları,
ödenen miktara
göre gerekli
faiz, komisyon
indirimini
yapmakla
yükümlüdürler.
Banka veya
finans
kurumlarının,
tüketici
kredisini,
belirli bir mal
veya hizmetin
satın alınması
ya da belirli
bir satıcı ile
yapılacak hukuki
işlem koşulu ile
vermeleri
durumunda
bunlar, satılan
malın ayıbından
ötürü tüketiciye
karşı satıcı ile
müştereken ve
müteselsilen
sorumlu olurlar.
Madde 11 -
Süreli Yayınlar
Süreli yayınlara
abone olan
tüketiciler,
abonelik
sözleşmesinde
yer alan fiyat
ve niteliğe
ilişkin
koşullara aykırı
davranılması
halinde, abone
işlemlerini
yapan sorumlu
kişiye ya da
yayın kurumuna
isteklerini
yazılı olarak
bildirmek
kaydıyla
aboneliklerine
tek taraflı son
verebilirler.
Yayıncı, abone
ücretinin geri
kalan kısmını
hiçbir kesinti
yapmaksızın 15
gün içinde iade
etmekle
yükümlüdür.
Tüketicinin
aboneliğe son
verme isteği;
yazılı
bildirimin
satıcıya
ulaştığı
tarihten
itibaren günlük
yayınlarda 15
gün, haftalık
yayınlarda 1 ay,
aylık yayınlarda
3 ay sonra
yürürlüğe girer.
Daha uzun süreli
yayınlarda ise,
bildirimden
sonraki ilk
yayını
müteakiben
yürürlüğe
konulur.
Madde 12 -
Etiket
Ticaret konusu
olan ve
perakende satışa
arz edilen
malların veya
ambalajların
yahut kaplarının
üzerine
kolaylıkla
görülebilir,
okunabilir
şekilde o malın
menşei, cinsi ve
fiyatı hakkında
bilgileri içeren
etiket konulması
mümkün olmayan
hallerde aynı
bilgileri
kapsayan
listelerin
görülebilecek
şekilde uygun
yerlere asılması
zorunludur.
Hizmetlerin
tarife ve
fiyatlarını
gösteren
listeler de
birinci fıkraya
göre
düzenlenerek
asılır.
Bakanlık, etiket
ve tarife
listelerinin
şeklini,
içeriğini, usul
ve esaslarını
bir yönetmelikle
düzenler.
Belediyeler, bu
madde
hükümlerinin
uygulanması ve
izlenmesine
ilişkin işleri
yürütmekle
görevlidirler.
Madde 13 -
Garanti Belgesi
İthalatçı veya
imalatçı
firmalar ithal
ettikleri veya
ürettikleri
sanayi malları
için garanti
belgesi
düzenlemek
zorundadırlar.
Garanti
belgesinin
tekemmül
ettirilerek
tüketiciye
verilmesi
sorumluluğu
tüketicinin malı
satın aldığı
satıcı, bayi,
acente ya da
temsilciliklere
aittir. Garanti
süresi malın
teslim
tarihinden
başlar ve asgari
bir yıldır.
Garanti
belgeleri, satın
alınan mala
ilişkin
faturanın tarih
ve sayısı ile
bandrol ve seri
numarasını
içermek
zorundadır.
Satıcı; garanti
belgesi
kapsamındaki
malların,
garanti süresi
içerisinde,
gerek malzeme ve
işçilik gerekse
montaj
hatalarından
dolayı
arızalanması
halinde malı
işçilik masrafı,
değiştirilen
parça bedeli ya
da başka
herhangi bir ad
altında hiçbir
ücret talep
etmeksizin tamir
ile yükümlüdür.
Garanti süresi
içerisinde sık
sık arızalanması
sonucu maldan
yararlanamamanın
süreklilik arz
etmesi veya
tamiri için
gereken azami
sürenin aşılması
hallerinde,
tüketici, malın
ücretsiz olarak
yenisi ile
değiştirilmesini
satıcıdan talep
edebilir. Satıcı
bu talebi
reddedemez.
Tüketicinin bu
talebine karşı
satıcı, bayi,
acente,
imalatçı-üretici
ve ithalatçı
müştereken ve
müteselsilen
sorumludurlar.
Tüketicinin malı
kullanım
kılavuzunda yer
alan hususlara
aykırı
kullanmasından
kaynaklanan
arızalar, iki ve
üçüncü fıkra
hükümleri
kapsamı
dışındadır.
Bakanlık, hangi
sanayi
mallarının
garanti belgesi
ile satılmak
zorunda
bulunduğunu ve
bu malların
arızalarının
tamiri için
gereken azami
süreleri Türk
Standartları
Enstitüsü ile
birlikte
müştereken
tespit ve ilanla
görevlidir.
Madde 14 -
Tanıtma ve
Kullanma
Kılavuzu
Sanayi
mallarından
ithal edilmiş
olanların,
bakım, onarım ve
kullanılmasına
ait tanıtma ve
kullanım
kılavuzlarının
aslına uygun
Türkçe
tercümeleriyle,
yurt içinde
üretilenlerin
bakım, onarım ve
kullanılmasını
gösterir Türkçe
tanıtım ve
kullanım
kılavuzlarıyla
birlikte
satılması
zorunludur.
Bakanlık, sanayi
mallarından
hangilerinin
tanıtma ve
kullanım
kılavuzu ile
satılmak zorunda
bulunduğunu Türk
Standartları
Enstitüsü ile
birlikte tespit
ve ilanla
görevlidir.
Madde 15 -
Servis
Hizmetleri
İthalatçı ve
imalatçılar
sattıkları
sanayi malları
için o malın
Bakanlıkça
tespit ve ilan
edilen kullanım
ömrü süresince,
bakım, onarım ve
servis
hizmetlerini
yürütecekleri
istasyonları
kurmak ve
yeterli sayıda
teknisyen
kadrosu ile
yedek parça
stoku
bulundurmak
zorundadırlar.
Bakanlık, hangi
mallar için
servis
istasyonları
kurulmasının
zorunlu olduğu
ile servis
istasyonlarının
kuruluş ve
işleyişine dair
usul ve esasları
Türk
Standartları
Enstitüsü ile
müştereken
tespit ve ilanla
görevlidir.
Madde 16 -
Ticari Reklam ve
İlanlar
Ticari reklam ve
ilanların
yasalara ve
genel ahlaka
uygun, dürüst ve
doğru olmaları
esastır.
Tüketici
aldatıcı,
yanıltıcı veya
onun tecrübe ve
bilgi
noksanlıklarını
istismar edici,
tüketicinin can
ve mal
güvenliğini
tehlikeye
düşürücü, şiddet
hareketlerini ve
suç işlemeye
özendirici, kamu
sağlığını
bozucu,
hastaları,
yaşlıları,
çocukları ve
özürlüleri
istismar edici
reklam ve
ilanlar
yapılmaz.
Madde 17 -
Reklam Kurulu
Ticari reklam ve
ilanlarda
uyulması gereken
ilkeleri
belirlemek, bu
ilkeler
çerçevesinde
ticari reklam ve
ilanları
incelemek ve
inceleme
sonucuna göre
16. madde
hükümlerine
aykırı hareket
edenleri
cezalandırmak,
söz konusu
reklam ve
ilanları
durdurmak
ve/veya aynı
yöntemle
düzenlemek
hususlarında
Bakanlığa
öneride
bulunmakla
görevli bir
Reklam Kurulu
kurulmuştur.
Reklam Kurulu,
ticari reklam ve
ilanlarda
uyulması gereken
ilkeleri
belirlemede;
ülke
koşullarının
yanı sıra,
reklamcılık
alanında
evrensel kabul
görmüş tanım ve
kuralları da
dikkate alır.
Başkanlığı,
Bakanın
görevlendireceği
ilgili Genel
Müdür tarafından
yürütülen Reklam
Kurulu;
a) Bakanlıkça,
yükseköğretim
görmüş ve
iktisat, maliye,
hukuk ve
işletmecilik
dallarından
birinde veya
birkaçında en az
10 yıllık
tecrübesi
bulunan kişiler
arasından
görevlendirilecek
bir üye,
b) Adalet
Bakanlığı'nca bu
Bakanlıkta idari
görevlerde
çalışan hâkimler
arasından
görevlendirilecek
bir üye,
c) Türkiye
Radyo-Televizyon
Kurumu'nca
görevlendirilecek
bir üye,
d) Yükseköğretim
Kurulunun
reklamcılık
alanında uzman
üniversite
öğretim
elemanları
arasından
seçeceği bir
üye,
e) Türk
Tabipleri
Birliği Merkez
Konseyi'nin
görevlendireceği
bir üye,
f) Türkiye
Barolar
Birliğinin
görevlendireceği
bir üye,
g) Türkiye
Odalar ve
Borsalar
Birliğinin
görevlendireceği
bir üye,
h) Ankara,
İstanbul ve
İzmir
Gazeteciler
Cemiyetlerinin
kendi
aralarından
seçeceği bir
üye,
i) Reklamcılar
derneklerinin
veya varsa üst
kuruluşlarının
seçeceği bir
üye,
j) Tüketici
Konseyinin
Konseye katılan
tüketici örgütü
temsilcileri
arasından
seçeceği bir
üye,
k) Türkiye
Ziraat Odaları
Birliğinin
görevlendireceği
bir üye,
l) Türkiye Esnaf
ve Sanatkarlar
Konfederasyonunun
görevlendireceği
bir üye,
m) Türk
Standartları
Enstitüsünden
bir üye,
n) Diyanet
İşleri
Başkanlığından
bir üye,
o) Mühendis
Odaları
Birliğinden bir
üye,
p) İşçi
Konfederasyonlarından
iki üye,
Olmak üzere 17
üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin
görev süreleri
üç yıldır.
Süresi bitenler
yeniden
görevlendirilebilir
veya
seçilebilir.
Üyelikler
herhangi bir
sebeple
boşaldığı
takdirde boşalan
yerlere üçüncü
fıkra esasları
dâhilinde bir ay
içerisinde
görevlendirme
veya seçim
yapılır. Kurul
ayda en az bir
defa veya
ihtiyaç
duyulduğu her
zaman Başkanın
çağrısı üzerine
toplanır. Kurul,
Başkan dâhil en
az dokuz üyenin
hazır bulunması
ile toplanır ve
toplantıya
katılanların
çoğunluğu ile
karar verir.
Kurul, gerekli
görülen hallerde
sürekli ve
geçici olarak
görev yapmak
üzere özel
ihtisas
komisyonları
kurabilir.
Kurulun bu
komisyonlarda
görev yapmasını
uygun göreceği
kamu personeli,
ilgili kamu
kuruluşlarınca
görevlendirilir.
Kurul üyeleri
ile özel ihtisas
komisyonu
üyelerinden kamu
görevlisi
olanlara
verilecek huzur
hakkı ve kamu
görevlisi
olmayan kurul
üyelerine
ödenecek huzur
ücreti
Bakanlıkça
belirlenir.
Kurulun
sekretarya
hizmetleri
Bakanlık
tarafından
yerine
getirilir.
Reklam kurulunun
görevleri,
kuruluş, çalışma
usul ve esasları
ile sekretarya
hizmetlerinin ne
suretle yerine
getirileceği
Bakanlık
tarafından
çıkarılacak bir
yönetmelikle
belirlenir.
Madde 18 -
Zararlı ve
Tehlikeli Mal ve
Hizmetler
Tüketicinin
kullanımına
sunulan mal ve
hizmetlerin kişi
ve çevre
sağlığına
zararlı veya
tehlikeli
olabilmesi
durumunda, bu
malların
emniyetle
kullanılabilmesi
için üzerine
veya ekli
kullanım
kılavuzlarına,
bu durumla
ilgili
açıklayıcı bilgi
ve uyarılar,
açıkça görülecek
ve okunacak
şekilde konulur
veya yazılır.
Bakanlık, hangi
mal ve
hizmetlerin
açıklayıcı bilgi
ve uyarıları
taşıması
gerektiğini ve
bu bilgi ve
uyarıların
şeklini ve
yerini Türk
Standartları
Enstitüsü ile
birlikte tespit
ve ilanla
görevlidir.
Madde 19 -
Kalite Denetimi
Bakanlık,
tüketicinin can
ve mal güvenliği
ile fizik ve
çevre sağlığına
ve bu konularda
bilgilendirilmesine
ilişkin,
standardına göre
veya standardı
yoksa standarda
esas teşkil
etmek üzere
belirlenecek
özelliklere göre
yapılacak kalite
denetimi ile
mal, hizmet ve
tesislerin
belgelendirilmesi
hakkındaki usul
ve esasları,
Türk
Standartları
Enstitüsünün
görüşünü alarak
tespit ve ilanla
görevlidir.
Ancak 2634
sayılı Turizmi
Teşvik Kanunu
uyarınca Turizm
Bakanlığından
belgeli ve
belgelendirilecek
tesisler bu
uygulamadan
muaftır.
Madde 20 -
Tüketicinin
Eğitilmesi
Tüketicinin
eğitilmesi
konusunda her
derecedeki
okulların ders
programlarına
Milli Eğitim
Bakanlığınca
gerekli ilaveler
yapılır.
Tüketicinin
eğitilmesi ve
aydınlatılması
için kitap,
mecmua ve broşür
çıkarılmasına ve
tüketicinin
bilinçlendirilmesi
için radyo ve
televizyonlarda
programlar
düzenlenmesine
ilişkin usul ve
esaslar,
Tüketici
Konseyinin
önerisi ile
Bakanlıkça
tespit ve ilan
olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM -
Tüketici
Kuruluşları
Madde 21 -
Tüketici Konseyi
Tüketicinin
sorunlarının,
ihtiyaçlarının
ve çıkarlarının
korunmasına
ilişkin gerekli
tedbirleri
araştırmak,
sorunların
tüketici lehine
çözülmesi için
alınacak
tedbirlerle, bu
Kanunun
uygulanmasına
yönelik
tedbirlere dair
görüşleri ilgili
mercilere
iletmek
amacıyla,
Bakanlığın
koordinatörlüğünde
bir "Tüketici
Konseyi"
kurulur.
Tüketici
Konseyi, Bakanın
veya
görevlendireceği
bir bakanlık
görevlisinin
başkanlığında,
Adalet,
İçişleri,
Maliye, Milli
Eğitim, Sağlık,
Ulaştırma, Tarım
ve Köyişleri,
Turizm ve Çevre
Bakanlıkları ile
Devlet Planlama
Teşkilatı
Müsteşarlığı,
Hazine
Müsteşarlığı,
Dış Ticaret
Müsteşarlığı,
Devlet
İstatistik
Enstitüsü
Başkanlığı, Türk
Standartları
Enstitüsü
Başkanlığı,
Milli
Prodüktivite
Merkezi, Diyanet
İşleri
Başkanlığı, Türk
Belediyecilik
Derneği, İşçi
Sendikaları
Konfederasyonları,
Türkiye Milli
Kooperatifler
Birliği, Yüksek
Öğretim Kurulu,
Türkiye Barolar
Birliği, Türk
Mimar Mühendis
Odaları Birliği,
Türk Eczacılar
Birliği, Türk
Tabipler
Birliği, Türkiye
Ziraat Odaları
Birliği, Milli
Kalite Konseyi,
Ahilik Araştırma
ve Kültür Vakfı
ve Tüketici
Örgütleri
temsilcilerinden
oluşur. Tüketici
Konseyini
oluşturan kurum
ve kuruluşların
temsilcilerinin
sayı ve
nitelikleri ile
Tüketici
Konseyine
katılabilmek
için tüketici
örgütlerinin
sahip olmaları
gereken asgari
üye sayısı ve bu
örgütlerin
Tüketici
Konseyine
gönderecekleri
temsilci sayısı
Bakanlıkça
belirlenir.
Ancak, kamu
kurum ve
kuruluşlarından
gelen
temsilcilerin
sayısı, hiçbir
şekilde Tüketici
Konseyinin
toplam üye
sayısının
%50'sinden fazla
olamaz. Tüketici
Konseyi yılda en
az bir kez
toplanır.
Tüketici
Konseyinin
çalışma usul ve
esasları ile
diğer hususlar
Bakanlıkça
çıkarılacak bir
yönetmelikle
düzenlenir.
Madde 22 -
Tüketici
Sorunları Hakem
Heyeti
Bakanlık, il ve
ilçe
merkezlerinde,
tüketiciler ile
satıcılar
arasında çıkan
uyuşmazlıklara
çözüm bulmak
amacıyla
belediyelerle
koordineli
olarak, en az
bir "tüketici
sorunları hakem
heyeti"
oluşturmakla
görevlidir.
Başkanlığı
Sanayi ve
Ticaret İl
Müdürü veya
görevlendireceği
bir memur
tarafından
yürütülen
tüketici
sorunları hakem
heyeti; belediye
başkanının
konunun uzmanı
belediye
personeli
arasından
görevlendireceği
bir üye, baronun
mensupları
arasından
görevlendireceği
bir üye, ticaret
ve sanayi odası
ile esnaf ve
sanatkar
odalarının
görevlendireceği
bir üye ve
tüketici
örgütlerinin
seçeceği bir üye
olmak üzere
başkan dahil 5
üyeden oluşur.
Ticaret ve
Sanayi Odası ya
da ayrı ayrı
kurulduğu
yerlerde ticaret
odası ile esnaf
ve sanatkar
odalarının
görevlendireceği
üye,
uyuşmazlığın
satıcı tarafını
oluşturan
kişinin tacir
veya esnaf ve
sanatkar olup
olmamasına göre
ilgili odaca
görevlendirilir.
Bakanlık taşra
teşkilatının
bulunmadığı il
ve ilçelerde
tüketici
sorunları hakem
heyetinin
başkanlığı en
büyük mülki amir
ya da
görevlendireceği
bir memur
tarafından
yürütülür.
Tüketici
sorunları hakem
heyetinin
oluşumunun
sağlanamadığı
yerlerde noksan
üyelikler,
belediye
meclislerince
re'sen
doldurulur.
Tüketici
sorunları hakem
heyetlerinin
vereceği
kararlar,
tüketici
mahkemelerinde
delil olarak
ileri
sürülebilir.
Uyuşmazlık
konusu mal veya
hizmet bedelinin
5.000.000 Tl'yi
aşmadığı
hallerde, bu
heyetlerce
verilmiş bir
karar olmaksızın
tüketici
mahkemelerine
başvurulamaz. Bu
parasal sınır,
her yıl 8 inci
maddenin son
fıkrasında
gösterilen usul
çerçevesinde
yeniden
belirlenir.25
inci maddede
cezai yaptırıma
bağlanmış
hususlara
ilişkin
uyuşmazlıklar,
tüketici
sorunları hakem
heyetlerinin
görev ve yetki
kapsamı
dışındadır.
Tüketici
sorunları hakem
heyetlerinin
kurulması,
çalışması, usul
ve esasları ile
diğer hususlar
Bakanlıkça
çıkarılacak bir
yönetmelikle
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM -
Yargılamaya ve
Cezaya İlişkin
Hükümler
Madde 23 -
Tüketici
Mahkemeleri
Bu Kanunun
uygulamasıyla
ilgili olarak
çıkacak her
türlü
ihtilaflara
tüketici
mahkemelerinde
bakılır.
Tüketici
mahkemelerinin
yargı çevresi,
Hakimler ve
Savcılar Yüksek
Kurulunca
belirlenir.
Tüketici
mahkemeleri
nezdinde
tüketiciler,
tüketici
örgütleri ve
Bakanlıkça
açılacak davalar
her türlü resim
ve harçtan
muaftır.
Tüketici
Mahkemelerinde
görülecek
davalar Hukuk
Usulü
Muhakemeleri
Kanununun
Yedinci Babı,
Dördüncü Faslı
hükümlerine göre
yürütülür.
Madde 24 -
Üretimin,
Satışın
Durdurulması ve
Malın
Toplatılması
Satışa sunulan
bir seri malın
ayıplı olması
durumunda
Bakanlık veya
tüketici
örgütleri,
ayıplı seri
malın üretiminin
ve satışının
durdurulması ve
satış amacıyla
elinde
bulunduranlardan
toplatılması
için dava
açabilirler.
Mahkeme, dava
sonunda ayıplı
malların
toplatılması
kararını
vermişse; ayıplı
malın ve ayıbın
niteliğine göre
bu malların,
satıcıya iade
edilip
edilmemesine de
karar verir.
Ancak, malların
toplatılması
için yapılan her
türlü masraf,
aleyhine karar
verilen kişi
tarafından
ödenmedikçe
mallar kendisine
iade edilmez.
Dava konusu
malları satış
amacıyla elde
etmiş olan
üçüncü kişilerin
açacakları rücu
davaları da asıl
davaya bakan
mahkemede
görülür. Ayıplı
malları satın
alan
tüketicilerin
uğradıkları
maddi ve manevi
zararlar
nedeniyle tek
tek dava açma
hakları
saklıdır.
Madde 25 - Ceza
Hükümleri
4 üncü maddenin
yedinci
fıkrasında, 5
inci maddenin
birinci
fıkrasına, 6 ncı
maddenin üçüncü
fıkrasına, 7
inci maddenin
üçüncü
fıkrasına, 9
uncu maddenin
birinci
fıkrasına, 10
uncu maddenin
birinci
fıkrasına ve 12
inci maddenin
bir ve ikinci
fıkralarına
aykırı hareket
edenler hakkında
5.000.000 lira
para cezası
uygulanır.8 inci
maddenin ikinci
fıkrasına, 13
üncü maddenin
bir ve ikinci
fıkralarına, 14
üncü maddenin
birinci
fıkrasına, 15
inci maddenin
birinci
fıkrasına, 27
inci maddenin
ikinci fıkrasına
aykırı hareket
edenler hakkında
10.000.000 lira
para cezası
uygulanır. 16.
maddeye aykırı
hareket edenler
hakkında
200.000.000 lira
para cezası
uygulanır. 16.
maddeye
aykırılık, ülke
düzeyinde yayın
yapan yazılı,
sözlü, görsel
vesair araçlar
ile gerçekleşmiş
ise, cezanın on
katı uygulanır.
Bakanlık ayrıca
ticari reklam
veya ilanın
durdurulması
ve/veya aynı
yöntemle
düzeltilmesini
ilgililerden
ister. Bu isteğe
rağmen 16.
maddeye
aykırılığın
devamı halinde,
Bakanlık ticari
reklam veya
ilanın
durdurulması
ve/veya aynı
yöntemle
düzeltilmesi
talebi ile
tüketici
mahkemelerine
başvurabilir. 18
inci ve 19 uncu
maddeye aykırı
hareket edenler
hakkında
100.000.000 lira
para cezası
uygulanır.
Ayrıca 18 inci
madde uyarınca
mecburi
standartına
aykırı olarak
imal edilen
malın,
tüketicinin, can
ve mal güvenliği
ve sağlığı ile
doğrudan ilginin
bulunması ve
standartına
intibak
ettirilmesinin
imkansız olması
hallerinde
tüketici
mahkemesi,
doğrudan veya
Bakanlığın
başvurusu
üzerine üretim
ve satışın
engellenmesi
için işyerinin
kapatılmasına ve
malın
müsaderesine ve
gerektiğinde
tüketim ve
kullanım
amacıyla elinde
bulunduranlardan
toplatılmasına
karar verebilir.
Bu fıkranın
uygulandığı
hallerde,
verilip
kesinleşen
işyeri kapatma
karar özetleri,
büyük harfle
yazılmak
suretiyle ve
kapatma süresi
kadar kalmak
üzere kapatılan
işyerinin göze
çarpan bir
yerine
yapıştırılır.
Ayrıca karar
özeti mahkemece
Cumhuriyet
Başsavcılığına
bildirilir ve
masrafı daha
sonra faillerden
alınmak üzere
Ankara,
İstanbul,
İzmir'de
yayınlanan ve
tirajı yüzbinin
üzerinde bulunan
bir veya iki
gazetede ve
ayrıca varsa suç
yerinde
yayınlanan
mahalli bir
gazetede derhal
ilan edilir.
Yukarıdaki
fıkralarda
belirtilen para
cezaları, suçun
aynı yıl
içerisinde
tekerrürü
halinde iki
misli olarak
uygulanır. Para
cezaları her
yılın başında
Türk Ceza
Kanununun Ek 2
inci madde
hükümleri
uyarınca
arttırılır. Bu
Kanunda yazılı
fiiller hakkında
verilecek idari
para cezaları,
bu fiiller için
diğer kanunlarda
yazılı cezaların
uygulanmasına
engel olmaz.
Madde 26 -
Cezalarda Yetki,
İtiraz ve
Zamanaşımı
25. maddenin;
a) Birinci
fıkrasında
düzenlenen 12
inci maddenin
bir ve ikinci
fıkralarına
aykırılık
halinde
öngörülen
cezalar belediye
encümenlerince,
b) Üçüncü
fıkrasında
gösterilen
cezalar Bakanlık
tarafından,
c) Diğer cezalar
o yerin mülki
amiri tarafından
verilir.Bu
Kanunda
düzenlenen her
türlü para
cezası, idari
niteliktedir.Bu
cezalara karşı
tebliğ
tarihinden
itibaren en geç
yedi gün
içerisinde
yetkili idari
mahkemesine
itiraz
edebilir.İtiraz,
idarece verilen
cezanın yerine
getirilmesini
durdurmaz ve
zaruret
görülmeyen
hallerde evrak
üzerinde
inceleme
yapılarak en
kısa sürede
sonuçlandırılır.
İtiraz üzerine
idare
mahkemesince
verilen kararlar
kesindir.25 inci
maddeye göre
verilen para
cezaları, Amme
Alacaklarının
Tahsil Usulü
Hakkında Kanun
hükümlerine göre
tahsil olunur.
Bu Kanunda
düzenlenen idari
para cezalarının
verilmesine
ilişkin cezai
zamanaşımı
süresi bir
yıldır.
Zamanaşımı
süresi bu
Kanunun
hükümlerine
aykırı fiilin
işlendiği
tarihte başlar.
Sürekli veya
tekrarlanan
ihlaller söz
konusu ise süre,
ihlalin sona
erdiği ya da en
son
tekrarlandığı
günden itibaren
başlar. Karar
aleyhine yargı
yoluna
başvurulmuş
olması tahsil
zamanaşımını
keser. Cezalar,
cezayı vermeye
yetkili merci
tarafından yedi
gün içerisinde
ilgilinin mensup
olduğu meslek
kuruluşuna
bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM -
Çeşitli Hükümler
Madde 27 -
Denetim
Bu Kanunun
uygulanmasında,
Bakanlık
müfettişleri ve
kontrolörleri
ile Bakanlıkça
ve belediyelerce
görevlendirilecek
personel;
fabrika, mağaza,
dükkan,
ticarethane,
depo, ambar gibi
her türlü mal
konulan ve/veya
satılan veya
hizmet sunulan
yerlerde
denetleme,
inceleme ve
araştırma
yapmaya
yetkilidirler.
Bu Kanunun
kapsamına giren
hususlarda
yetkili ve
görevli kişi ve
kuruluşlara her
türlü bilgi ve
belgelerin doğru
olarak
gösterilmesi ve
asıl ve onaylı
kopyalarının
verilmesi
zorunludur.
Madde 28 -
Laboratuar
Bakanlık, bu
Kanunun
uygulanması için
laboratuarlar
kurabilir veya
Bakanlıkların
Kurulu bulunan
laboratuarlarından
istifade
edebilir; kalite
kontrolü yapacak
resmi ve özel
kuruluş
laboratuarlarında
bulunması
gereken asgari
teknik
özellikleri
ilgili
bakanlıklar ile
müştereken
tespit ve ilanla
görevlidir.
Bakanlıkça
yapılan
denetimler
sırasında alınan
numunelerin
tahlilleri resmi
veya özel
kuruluş
laboratuarlarında
yaptırılabilir.
Tahlil
sonuçlarının
standardına
aykırı çıkması
halinde, buna
ilişkin tüm
giderler üretici
kişi veya
kuruluş
tarafından
ödenir. Bu
giderler, Amme
Alacaklarının
Tahsil Usulü
Kanun
hükümlerine göre
tahsil olunur.
Madde 29 -
Ödenek
Bu Kanunla
kurulan Tüketici
Konseyi,
tüketici
sorunları hakem
heyetleri ve
Reklam Kurulunun
kuruluş ve
çalışmalarına
ilişkin
masraflar ile
sair harcamalar,
Bakanlık
bütçesine
konulacak
ödenekten
karşılanır. Yeni
kurulacak ve
sermayeleri en
az yüz milyon
Lira ve daha
yukarıda olan
anonim ve
limited şirket
statüsündeki tüm
ortaklıkların
sermayelerinin
ve sermaye
artırımı halinde
artan kısmın
binde ikisi
nispetinde
yapılacak
ödemeler, TC
Merkez Bankası
nezdinde
açılacak bir
hesapta
toplanır. Bu
hesapta toplanan
paraların yüzde
beşi bu Kanunun
uygulanmasında
görev alan
kuruluşlar
tarafından,
yüzde doksan
beşi ise 4054
sayılı Kanunla
kurulan "Rekabet
Kurumu"
tarafından
kullanılır.
Madde 30 - Diğer
Hükümler
Bu Kanunda hüküm
bulunmayan
hallerde genel
hükümler
uygulanır.
Madde 31 -
Yönetmelikler ve
Düzenlemeler
Bu Kanunda
öngörülen
yönetmelikler,
Kanunun yayımı
tarihinden
itibaren bir yıl
içerisinde
ilgili kamu
kuruluşları,
mesleki üst
kuruluşlar ve
tüketici
örgütlerinin
görüşleri
alınarak
Bakanlıkça
çıkarılır.
Bakanlık, bu
Kanunun
uygulamasıyla
ilgili olarak
mevzuat
çerçevesinde
gerekli
tedbirleri
almaya ve
düzenlemeleri
yapmaya
yetkilidir.
Madde 32 -
Kaldırılan
Hükümler
3489 sayılı
Pazarlıksız
Satış
Mecburiyetine
Dair Kanun, 632
sayılı İthal
veya Yurt İçinde
İmal Edilen
Taşıt Araçları,
Motor, Makina
Alet ve
Cihazların
Tanıtmalık ile
Birlikte Satışı
Hakkında Kanun
yürürlükten
kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1
Tüketici
mahkemeleri
kuruluncaya
kadar bu
mahkemelerde
görülmesi
gereken davalara
bakacak
mahkemeleri,
Hakimler ve
Savcılar Yüksek
Kurulu belirler.
Madde 33 -
Yürürlük
Bu Kanun yayımı
tarihinden 6 ay
sonra yürürlüğe
girer.
Madde 34 -
Yürütme
Bu Kanun
hükümlerini
Bakanlar Kurulu
yürütür. |